SPRONG OVER HET IJ – SNEL, GEMAKKELIJK EN VEILIG NAAR DE OVERKANT

AANLEIDING

Het wordt steeds drukker op en rond het IJ. Op dit moment nemen dagelijks zo’n 67.000 mensen de veerpont voor de oversteek. In 2030 zullen dit 80.000 tot 110.000 reizigers per dag zijn. Met het programma ‘Sprong over het IJ’ wil Amsterdam de oversteek structureel verbeteren, waarbij rekening moet worden gehouden met belangen van de stad, de regio en de (internationale) scheepsvaart.

Stad en regio willen de groei van het aantal fietsers, voetgangers en openbaar vervoer mogelijk maken tussen de noordelijke en zuidelijke IJ-oevers. Deze groei van verkeersstromen ontstaat door de bouwplannen voor 150.000 nieuwe woningen langs de IJ-oevers van Amsterdam en Zaanstad. Daarnaast neemt ook het aantal arbeidsplaatsen in dit gebied snel toe. Tegelijkertijd is het IJ één van de drukst bevaren wateren van Nederland, met een groeiend aantal van 160.000 schepen die jaarlijks over het IJ varen. Het IJ vormt een belangrijke verbinding met aansluitende vaarwegen naar het Europese achterland. Dit alles vraagt om structurele verbetering van de oversteek tussen de IJ-oevers in Amsterdam voor fietsers, voetgangers en openbaar vervoer die naast aantrekkelijk voor gebruikers ook nautisch veilig en toekomstbestendig moet zijn.

IJ-OEVERVERBINDINGEN

De Amsterdamse gemeenteraad heeft in 2017 het voorkeursbesluit ‘Sprong over het IJ’ genomen. Een programma over vijf maatregelen.
De voorbereiding van maatregel één: de verbetering van de veren, inclusief de realisatie van de fiets- en voetgangersbrug over het Noordhollandsch Kanaal, verplaatsing van het IJpleinveer en een aangrenzend fietsnetwerk, vindt nu plaats en zal worden afgerond in 2022.

De voorbereiding van maatregel twee, het metrostation Sixhaven, is in januari 2021 ‘on hold’ gezet. Één van de redenen hiervoor is dat de investeringskosten hoger zijn geworden dan oorspronkelijk voorzien. Bovendien is de urgentie om het metrostation snel te bouwen afgenomen. Bij de voorbereiding van maatregel drie, de Javabrug, raakten de gemeente Amster- dam en het Rijk eind 2018 in een bestuurlijke impasse over de inpassing van de brug, die aan de eisen van zowel Rijk als gemeente Amsterdam moet voldoen. Beide partijen hebben daarop gezamenlijk opdracht gegeven aan de onafhankelijke adviescommissie ‘Oeververbindingen Rijkswateren Amsterdam’, onder voorzitterschap van Alexander D’Hooghe. Deze adviescommissie kreeg de opdracht de partijen van advies te voorzien over de vraag: waar, hoe en wanneer de oevers van het IJ en een deel van het Amsterdam-Rijnkanaal (de Rijkswateren in Amsterdam) het beste te verbinden voor het langzame verkeer. Hier vielen zowel maatregel 3 (Javabrug) als maatregel 4 (Stenen Hoofdverbinding) als maatregel 5 (voetgangerstunnel) onder. In juni 2020 heeft de adviescommissie haar eindadvies opgeleverd: ‘Genereus Verbonden – Een Concept Inrichtingsplan voor het IJ in Amsterdam als robuust en toekomstvast waterkruispunt’.

Dit eindadvies bevat een samenhangend pakket van oeververbindingen: twee nieuwe bruggen over het IJ aan de oost- en westzijde van Amsterdam, een voetgangerspassage als “uitgang Noord van het Centraal Station”, een fietsbinnenring- verbinding als toeleidende route naar de bruggen op de flanken, het opwaarderen van de Amsterdamsebrug over het Amster- dam-Rijnkanaal, veerverbindingen en het waarborgen van een robuuste toekomstvaste vaarweg.

Zowel het Amsterdamse college van B&W als het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben in februari 2021 aangeven dat zij het advies van de commissie D’Hooghe zien als een goede basis voor verdere samenwerking.

VERVOLGTRAJECT

De gemeente Amsterdam werkt vanaf 2021 en daarna aan een ‘inrichtingsplan Rijkswateren Amsterdam’ (IJ en een deel van het Amsterdam-Rijnkanaal) op basis van het advies en aan een actualisatie van de Nota van Uitgangspunten ten behoeve van een aangepast voorkeursbesluit Sprong over het IJ. In deze actualisatie wordt het advies van de commissie D’Hooghe aangevuld met nadere onderzoeken, met betrekking tot de Oostbrug, Westbrug en Voetgangerspassage. De resultaten van de onderzoeken zullen tevens landen in het Inrichtingsplan. Met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is afgesproken dat de gemeente Amsterdam het initiatief neemt voor het inrichtingsplan en dat vroegtijdig wordt afgestemd met het Rijk en de andere partners.

als “uitgang Noord van het Centraal Station”, een fietsbinnenring- verbinding als toeleidende route naar de bruggen op de flanken, het opwaarderen van de Amsterdamsebrug over het Amster- dam-Rijnkanaal, veerverbindingen en het waarborgen van een robuuste toekomstvaste vaarweg.

Zowel het Amsterdamse college van B&W als het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben in februari 2021 aangeven dat zij het advies van de commissie D’Hooghe zien als een goede basis voor verdere samenwerking.

VERVOLGTRAJECT

De gemeente Amsterdam werkt vanaf 2021 en daarna aan een ‘inrichtingsplan Rijkswateren Amsterdam’ (IJ en een deel van het Amsterdam-Rijnkanaal) op basis van het advies en aan een actualisatie van de Nota van Uitgangspunten ten behoeve van een aangepast voorkeursbesluit Sprong over het IJ. In deze actualisatie wordt het advies van de commissie D’Hooghe aangevuld met nadere onderzoeken, met betrekking tot de Oostbrug, Westbrug en Voetgangerspassage. De resultaten van de onderzoeken zullen tevens landen in het Inrichtingsplan. Met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is afgesproken dat de gemeente Amsterdam het initiatief neemt voor het inrichtingsplan en dat vroegtijdig wordt afgestemd met het Rijk en de andere partners.

Relatie met andere plannen en projecten:

Sprong over het IJ heeft raakvlak met een aantal Amsterdamse projecten, waaronder: Programma Veren, het Mobiliteits- programma Zeeburgereiland en IJburg op Tijd op Orde, Mobiliteitsplan Noord, Programma Binnenring en gebieds- ontwikkeling rond de Rijkswateren van Amsterdam (o.a. Haven-Stad). Daarnaast heeft het programma ook raakvlak met een aantal regionale projecten, waaronder de Transformatie Achtersluis- polder, Dam tot Dam fietsroute, monitor Woningbouw en Monitor Ruimte-intensivering, de Bestuursopdracht Zeecruise in het NZKG, Vervanging en Renovatie opgave Schellingwouder- brug, Corridorcentrale Scheepvaart Amsterdam (Verkeers- centrale van de Toekomst), MIRT-project Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer, en het Samenwerkingsproject Ecologische verbindingszone Noordzeekanaal en Ommelanden.

Mijlpalen:
• Maatregel één (verbetering van de veren, inclusief de realisatie van de fiets- en voetgangersbrug over het Noordhollandsch Kanaal, verplaatsing van het IJpleinveer en een aangrenzend fietsnetwerk), gereed in 2022;
• Inrichtingsplan IJ, gereed eind 2021;
• Actualisatie van de Nota van Uitgangspunten ten behoeve van een aangepast voorkeursbesluit Sprong over het IJ; ter inspraak tweede helft 2021, ter besluitvorming door de gemeenteraad begin 2022.

Communicatie:

op de website www.amsterdam.nl/sprongoverhetij is alle informatie te vinden over het programma en het advies van de onafhankelijke adviescommissie D’Hooghe. Ook kan men zich hier aanmelden voor de nieuwsbrief. Participatie speelt een belangrijke rol in het proces, zowel online als via bijeenkomsten.

Doelstelling:

de verbinding over het IJ in Amster- dam voor fietsers, voetgangers en openbaar vervoer structureel te verbeteren. Dit om de huidige druk op de veerponten te verminderen en de ontwikkeling rond het IJ mogelijk te maken, waarbij het IJ als robuuste, toekomstvaste vaarweg gegaran- deerd blijft.

Trekker:

gemeente Amsterdam, in nauwe samenwerking met betrokken partijen.

Betrokken partijen:

ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Rijkswaterstaat, Provincie Noord-Holland, Vervoer- regio Amsterdam, Centraal Nautisch Beheer en Port of Amsterdam, diverse belangengroepen, onder- nemingen en bewoners.

Een artist impression uit het advies van commissie D’Hooghe.