HAVEN-STAD AMSTERDAM

Binnenstedelijke verdichting is onder andere nodig, omdat de werkgelegenheid vooral groeit in de hoogstedelijke kernen en uitbreiding in groengebieden is niet wenselijk omdat groengebieden te waardevol zijn. Het aantal arbeidsplaatsen groeit relatief veel sneller dan de groei van het aantal binnenstedelijke woningen. Er is dus grote behoefte aan nieuwe huizen. Intensieve stedelijke dichtheden en het benutten van schaalvoordelen bieden bovendien de mogelijkheid om de ‘footprint’ van de stad te verminderen door verbeteringen op het gebied van mobiliteit en duurzaamheid.

HAVEN-STAD 2020
De ambitie van Haven-Stad is om tot 2050 40.000 tot 70.000 woningen en 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen op te leveren. Het projectgebied van Haven-Stad bestaat uit twaalf deelgebieden ten (noord)westen van het centrum. Hieronder vallen de oude havengebieden en terreinen ten noorden en zuiden van het IJ. De ambitie is om deze deelgebieden, met behoud van hun eigen karakteristieke kenmerken, de komende decennia te transformeren naar gemengde hoogstedelijke woon-en werkmilieus.

In 2020 zijn de uitgangspunten uit de ontwikkelstrategie (2017) ruimtelijk vertaald naar het integraal Raamwerk van Havenstad, de hoofdstructuur. Het Integraal Raamwerk (IR) is een regiedocument om de ontwikkelingen in Haven-Stad de komende decennia in goede banen te leiden.

Het IR beschrijft de infrastructuur van openbaar vervoer, wegen, fietspaden, water- gangen, watergebruik en groen, en wijst de meest belangrijke plekken aan waar ontwikkelingen mogelijk zijn. Om een beeld te geven hoe Haven-Stad zich verder kan ontwikkelen, is in het IR ook een beschrijving opgenomen van de identiteit van de deelgebieden, het ruimtegebruik en de wenselijke plekken voor voorzieningen, samen met de maatschappelijke visie die hieraan ten grondslag ligt. Het IR geeft hiermee richting aan toekomstige ontwikkelingen, waarmee ook derden (waaronder ontwikke- lende marktpartijen) meer duidelijkheid krijgen over de vraag of hun plannen hier haalbaar zijn.

INSPRAAKTRAJECT INTEGRAAL RAAMWERK
In het voorjaar van 2021 volgt een groot inspraaktraject op het Integraal Raamwerk Haven-Stad. Tijdens dit traject wordt een groot publiek – van algemeen geïnteresseerde Amsterdammers tot ondernemers, de belangenvereniging en andere stakeholders de mogelijkheid gegeven om hun mening te geven over de visie op mobiliteit en infrastructuur (hoe we Haven-Stad bereikbaar kunnen maken) en het voorgestelde ruimtegebruik (hoe we van Haven-Stad een aantrekkelijk gebied kunnen maken wat betreft water, groen, voorzieningen en klimaatmaatregelen). De reacties geven ons inzicht in wat deze doelgroepen zien als kansen en risico’s, hun angsten, wensen en behoeften. Met deze input kunnen we de plannen voor dit gebied deels corrigeren en weer verrijken.

VERSNELLING CENTRALE ZONE
In het Coalitieakkoord van 2018 heeft het gemeentebestuur van Amsterdam de wens uitgesproken Haven-Stad versneld te willen ontwikkelen. De afgelopen twee jaar is onderzocht waar de versnelling op woningbouw kan plaatsvinden ten opzichte van de fasering in de Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Dit zonder de bedrijven uit het Convenant Houthaven/NDSM-werf in hun bedrijfsvoering te beperken. De conclusie van de verkenning – Principe- nota Versnelling Centrale Zone – die het college op 8 december 2020 – heeft vastgesteld, is dat versnelling van de benodigde condities voor de toekomstige transformatie en een versnelde realisatie van niet-woonfuncties (met een aanjaagfunctie voor de trans- formatie) in de Centrale Zone het meest zinvol en kansrijk zijn. Bij de benodigde condities gaat het onder andere om een aantal cruciale ingrepen in de openbare ruimte en de mobiliteits- en duurzaam- heidsnetwerken die tijdig moeten plaatsvinden.

HAVEN-STAD 2021Sluiten Ringlijn
Om het omvangrijke programma van Haven-Stad te realiseren is een metro- verbinding voor het gebied een vereiste. Het om het sluiten van de Ringlijn tussen station Isolatorweg en Centraal Station. In 2019 en 2020 zijn verschillende tracés onderzocht die in november 2020 in het Bestuurlijk Overleg (BO) MIRT aan de orde waren.

Het BO MIRT ziet het aanleggen van deze ontbrekende schakel en het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp als effectieve en urgente oplossingen voor de bereikbaarheidsknelpunten en verstedelijkingsopgaven aan de westkant van Amsterdam. De verschillende tracévarianten voor het sluiten van de Ringlijn zullen nader worden onderzocht in een MIRT-verkenning. Deze start zodra er voldoende zicht is op de benodigde financiering (naar verwachting medio 2021). Hier ligt een relatie met het Nationaal Groeifonds.

HOV-ZAANIJ
Eind 2019 is, in het kader van het BO MIRT, de afspraak gemaakt dat de Vervoerregio Amsterdam (VRA) en provincie Noord-Holland een verdiepend onderzoek uitvoeren naar het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) op de ZaanIJ-corridor. De uitkomsten van dit onderzoek geven inzicht wat op de middellange en lange termijn nodig is qua HOV op de noordoever. Dit kan zowel een bus, trambus, tram, lightrail als een metroverbinding zijn. Deze verbinding is een belangrijke maatregel voor een optimale OV-ontsluiting van Haven-Stad op de noordoever (vanaf 2029) en ook andere transformaties in dit gebied. Voorbeelden zijn Buiksloterham, NDSM en de Achtersluispolder. Het onderzoek is begin 2020 van start gegaan met een probleemanalyse.

Duurzaamheid
In 2021 wordt de deelgebied overstijgende energiestrategie uitgewerkt. Hierin staat beschreven hoe duurzame lokale bronnen beschikbaar kunnen komen voor de verschillende deelgebieden. Ook werken we door aan het tijdig realiseren van de benodigde infrastructuur voor elektriciteit, het hoofd- watersysteem en de slimme ondergrondse en bovengrondse inpassing daarvan in de zeer beperkte ruimte. Daarnaast voeren we, om Haven-Stad verder klimaat-robuust te maken, voor de huidige plannen en het IR een serie klimaatstress- testen uit. Ook gaan we aan de slag met het testen van de eerste stukken op het gebied van circulaire openbare ruimte.

Projecten
Vanuit Amsterdam-West, en langs de zuidelijke en noordelijke IJ-oevers, vindt stapsgewijs transformatie plaats. Per deel- gebied geven we hieronder de stand van zaken en de geplande ontwikkeling weer:

Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I Zuid
In Sloterdijk Centrum is de transformatie in volle gang. Volgens het huidige bestemmingsplan kunnen hier, via nieuwbouw en transformatie, tweeduizend woningen worden gerealiseerd van 2016 tot 2025. In Sloterdijk Centrum zijn al zeshonderd woningen gebouwd, circa driehonderd woningen in aanbouw. Ook verwachten we in 2021 te starten met de bouw van elfhonderd woningen. In Sloterdijk 1 Zuid kunnen we met de door het Rijk beschik- bare gestelde bijdrage versneld betaalbare woningen realiseren. De ontwikkeling van bouwblokken kan hier starten vanaf eind 2022, begin 2023.

Noorder IJ-plas
In 2020 is het ontwerp Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ- plas 2020-2030 opgesteld. Hiermee geeft Amsterdam een kader aan voor de toekomstige ontwikkelingen en initiatieven voor de Noorder IJ-plas in de komende tien jaar. Het is de bedoeling dat de plas en groene omgeving een beter toe- gankelijk park wordt dat komt te liggen tussen Zaanstad en Amsterdam. Op de korte termijn zal als eerste stap worden begonnen met het aanleggen van de fietsroute langs de zuidzijde van de plas en een fiets- en voetgangersbrug over het Zijkanaal H, als onderdeel van de Dam tot Dam fietsroute. Het ontwerp Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ- plas heeft ter inzage gelegen van 20 april 2020 tot en met 31 mei 2020. De besluitvorming volgt in het eerste kwartaal van 2021. De Noorderij IJ-plas is in de Ruimtelijke Energie Strategie aangewezen als een van de zoekgebieden voor wind- en zonne-energie. Eind juni 2020 hebben wethouder Marieke van Doorninck van Amsterdam en de coöperaties Amsterdam Wind en NDSM-energie een intentieovereenkomst voor windenergie ondertekend. Met het ondertekenen hiervan geeft de gemeente de energiecoöperaties voorwaarden mee hoe zij de omgeving moeten betrekken in de onderzoeksmogelijkheden om windturbines in dit gebied in te passen.

Westerpark
De ontwikkeling van het Westerpark is vanaf 1 januari 2021 een uitvoeringsproject geworden. Het gaat onder andere om het transformeren van circa. twee hectaren verhuurde percelen naar openbaar park, het creëren van meer samenhang, het toegankelijker maken van de grote (volks)tuinparken, het beter benutten (door herinrichting) van de spoorzone midden door het park en het realiseren van de bewegwijzering door het gehele park. Deze projecten zullen in 2022 en 2023 gereed zijn.

Minervahaven
In en rondom de Minervahaven zijn de laatste jaren veel ontwikkelingen gaande. Een deel van de havengebonden bedrijvigheid in het gebied heeft plaatsgemaakt voor creatieve bedrijvigheid. In de toekomst zal het gebied nog meer veranderen, vooral als er woningen komen. In 2021 wordt er samen met Port of Amsterdam een zogeheten Ruimtelijk Programmatische Uitwerking gemaakt voor de tussentijd. Hierin wordt inzichtelijk gemaakt wat mogelijk en noodzakelijk is om het gebied voor te bereiden op de trans- formatie naar een gemengd woon-werkgebied. Hierbij worden ook de ondernemers, bewoners en gebruikers betrokken. Dat maakt de Minervahaven anders dan andere gebieden. Dit alles gebeurt binnen de context van recente ontwikkelingen en inzichten zoals onder andere het advies van de commissie D’Hooghe over de aanleg van de Westbrug, waarbij de aanlanding op de zuidoever in de Minervahaven voorzien is. Ook het Integraal Raamwerk Haven-Stad speelt hierbij een belangrijke rol.

Relatie met andere plannen en projecten:
Ontwikkelingen langs de Zaan, Transformatie Achtersluispolder Zaanstad, de Omgevingsvisie Amsterdam (2020, 2021), de Gemeentelijke Havenvisie, de verkenning HOV ZaanIJ, Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (Windvisie) en de Advies- commissie Oeververbindingen Rijkswateren Amsterdam.

Mijlpalen 2021: eerste kwartaal:

• 1 vaststellen Ontwerp Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ-plas;
• 2 inspraaktraject Integraal Raamwerk;
• 3.vaststellen Integraal Raamwerk en onderliggende thematische brondocumenten.

Communicatie:
voor het programma Haven-Stad, met alle uiteenlopende aspecten en doelgroepen, zetten we communicatiemiddelen op maat in. Voor alle projecten, doelgroepen, deelgebieden en participatiebijeenkomsten is dit de site: www.amsterdam.nl/ havenstad. Daarnaast is er de site www.overhavenstad.nl voor een meer visueel beeld van Haven-Stad.

Doelstelling

het transformeren van een (haven) bedrijvengebied van 650 hectare (inclusief wateroppervlak)naar een gemengd hoogstedelijk gebied (wonen/werken). Daarmee is Haven-Stad de grootste binnenste- delijke herontwikkelingslocatie in de Nederland. Haven-Stad draagt op termijn voor zeven procent bij aan de gewenste groei van de nationale woningvoorraad.

Trekker:

gemeente Amsterdam.

Betrokken Partijen

provincie Noord-Holland, Port of Amsterdam NV, de Amsterdamse stadsdelen Nieuw-West, West en Noord en gemeenten Zaanstad, Oostzaan, ORAM en OV-Westpoort