ENERGIETRANSITIE

Het Bestuursplatform Energietransitie (BPF ET) NZKG is opgericht om een versnelling aan te brengen in de energie- transitie van de industrie in het Noordzeekanaal. Dit om de concurrentiepositie van de regio te versterken en bij te dragen aan het behalen van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord. Het Noordzeekanaalgebied is een van de zes landelijke industrieclusters. Samen vormen deze industrieclusters het Koplopersoverleg, waarin zij met het Rijk de energieplannen voor de industrie vormgeven. Op landelijk niveau vertegen- woordigt de voorzitter van het BPF ET NZKG, gedeputeerde Edward Stigter, de regio in het Koplopersoverleg.

De energie-infrastructuur is een knelpunt in het Noordzee- kanaalgebied. Dit was ook een conclusie uit de Systeemstudie energie-infrastructuur Noord-Holland 2020-2050, die in 2019 is uitgevoerd. In mei 2020 heeft de Taskforce Infrastructuur Klimaatakkoord Industrie (TIKI) in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat een advies uitgebracht over het oplossen van energie-infrastructurele knelpunten die de industrie belemmeren te verduurzamen. Het energie- netwerk moet sterk uitgebreid worden om de stijging van het elektriciteitsverbruik te faciliteren.

Aangezien de industrie in het NZKG staat voor een grote verduurzamingsopgave is zij voor haar plannen afhankelijk van nieuwe energiedragers om de fossiele brandstoffen te vervangen. Hoe deze transitie zich gaat voltrekken wordt stap voor stap duidelijker, maar het is een continue zoektocht. Het is een complexe opgave die in het NZKG nog extra wordt bemoeilijkt door de veelheid aan stakeholders. Al deze partijen hebben een deel van de puzzel in handen. Nauwe samenwer- king is nodig om de energietransitie te laten slagen. Ook het Rijk is zoekende hoe de energietransitie het best kan worden vormgegeven. De regio trekt daarom samen op met het Rijk.

Ondanks vele onzekerheden heeft het NZKG stappen gezet.
Zo is er een Regioplan NZKG gemaakt. In dit regioplan zijn de verduurzamingsplannen weergegeven van de bedrijven in het gebied. Het Regioplan NZKG laat niet alleen zien dat de bedrijven al een enorme inspanning leveren om de CO2-uit- stoot te reduceren, het geeft ook aan op welke punten actie van de overheid nodig is om de energietransitie te faciliteren. Meer informatie over de projecten van bedrijven in het NZKG is te vinden op www.noordzeekanaalgebied.nl.

In vervolg op het Regioplan is er in 2020 gestart met het beter in kaart brengen van de transitieplannen van de industrie door middel van de Cluster Energie Strategie (CES) NZKG. De CES gaat dieper in op de ontwikkeling van de energiebehoefte van bedrijven richting 2030 en 2050. Het doel is om dit jaar (2021) te komen tot een concrete uitvoeringsagenda en een investeringsplan voor de benodigde energie-infrastructuur.

Elektrisch oplaadpunt in Amsterdam.

Dit gebeurt in samenwerking met de netbeheerders. Naast het bovenstaande is ook hard gewerkt aan de uitwerking van verschillende energiedragers.

Waterstof is het afgelopen jaar steeds meer in beeld gekomen als energiedrager van de toekomst. H2ermes is het waterstof- project van Port of Amsterdam, Nouryon en Tata Steel.
Het omvat een 100 megawatt (MW) waterstoffabriek in IJmuiden op het terrein van Tata Steel en een waterstofpijp- leiding naar het Amsterdamse havengebied. De waterstof- fabriek kan mogelijk worden opgeschaald tot 1 gigawatt (GW), waarmee 150.000 ton groene waterstof zou kunnen worden

gemaakt. Met de waterstofbackbone van Gasunie zal het Noordzeekanaalgebied verbonden zijn met het landelijke waterstofdistributienetwerk, zoals dat nu ook voor aardgas bestaat. Het afgelopen jaar is de studiefase afgerond en hebben de eerste afnemers zich ingeschreven. Dit jaar wordt er verder gewerkt aan het ontwerp van de waterstofelektrolyser en aan het bepalen van het tracé voor de waterstofleiding.

In het Klimaatakkoord wordt Carbon Capture and Storage (CCS) gezien als noodzakelijke tussenoplossing om op korte termijn CO2-uitstoot van de industrie te verminderen. CCS is het afvangen en opslaan van CO2- in lege gasvelden onder de Noordzee. In een later stadium kan de afgevangen CO2- worden hergebruikt om producten en brandstoffen te maken. Dit heet Carbon Capture and Utilization (CCU). Athos is het CCS-project in het NZKG. Tata Steel, Gasunie, EBN en Port of Amsterdam werken gezamenlijk aan het realiseren van CO2- infrastructuur. TIKI ziet Athos als de mogelijkheid voor grootschalige

CO2- reductie. Dit houdt in dat deze optie niet alleen voor het NZKG, maar voor heel Nederland van groot belang is. Net als bij H2ermes is de studiefase voor Athos afgerond. Dit jaar worden de volgende stappen gezet voor de benodigde vergunningen en klantwerving.

Mijlpalen:

• Cluster Energiestrategieën (CES) 1.0: 1 juli 2021
• Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat
(MIEK): najaar 2021
• Uitvoeringsstrategie/-programma Energie Transitie (ET)
(incl. versnellingstafels/Coalitions of the Willing): najaar 2021
• Investeringsagenda voor CES en Uitvoeringsprogramma ET: najaar 2021
• VAWOZ 2030: zomer/najaar 2021 • PES/NPEH: najaar 2021

Communicatie:

op www.noordzeekanaalgebied.nl worden updates geplaatst over ontwikkelingen op het gebied van energietransitie. Publicaties zoals het Regioplan NZKG zijn hier ook te vinden. Meer informatie over H2ermes via de websites van Port of Amsterdam, Nouryon en/of Tata Steel. Athos: www.athosccus.nl.

Doelstelling project:

in de Ontwikkelstrategie Energietransitie NZKG staat hoe het NZKG via energietransitie en de circulaire economie een bijdrage kan leveren aan het versterken van de internationale concurrentiepositie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA).

Trekker

Elektriciteit: Provincie Noord-Holland.
Waterstof: Port of Amsterdam.
CO2: Tata Steel.

Betrokken partijen

deelnemers Bestuursplatform ET NZKG: Port of Amsterdam, Zeehaven IJmuiden NV, de gemeenten Amsterdam, Zaanstad, Beverwijk, Velsen, Haarlemmermeer en Heemskerk, Tata Steel, ORAM, ministeries van BZK en EZK, Vattenfall, TenneT, Alliander en Gasunie.